ਅਰਜੁਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ‘‘ਦਇਆ (ਅਨੁਗ੍ਰਹ) ਤੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ (ਅਧਿਆਤਮਾ) ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਭਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ (11.1)। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਘਨ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ (11.2)। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਸਰੂਪ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ (11.3)। ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਰਮ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ’’(11.4)।

ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਔਖੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬਹਾਨੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਰਮ-ਫਲ (ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ) ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਰਮ (ਕਰਮ) ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਧਰੁਵੀਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਲਈ, ਜਾਂ ਹਰ ਜੀਵਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਾਡੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਣ ਲਈ ਅੰਤਰ ਜਾਂ ਲੇਬਲਿੰਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਅਧਿਆਤਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹਿ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ. ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਕਟੋਰੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਦਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੋਈ ਪ੍ਰਿਯਾ (ਪਿਆਰੀ) ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਂ’’(9.29)।

ਫਰਕ ਹੈ ਭਗਤੀ ਦਾ ਜੋ ਸਾਡੇ ਕਟੋਰੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ, ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂ ਪਰੇ ਵਗਾਹ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਂਦ ਦੁਆਰਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲਗਾਵ ਜਾਂ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਦੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਕਰਮ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

https://epaper.jagbani.com/clip?2434410