ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਵਧਰਮ (2.31-2.37) ਬਾਰੇ 'ਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੜਣ 'ਚ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ (2.31) ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਵਧਰਮ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੀਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਾਸਵੰਤ, ਅਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਆਤਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਵਧਰਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਕਦਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਉਹ ਕਰਮ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ,ਦੂਸਰਾ ਹੈ ਸਵਧਰਮਦਾ ਬੋਧ ਅਤੇ ਆਖਿਰ 'ਚ ,ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣਾ।
ਅਸਲ 'ਚ ਸਾਡੀਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਸਾਡੇ ਸਵਧਰਮ, ਅਨੁਭਵਾਂ, ਗਿਆਨ, ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅਸਥਿਰ ਦਿਮਾਗ ਵਲੋਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸੰਯੋਜਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬੋਝ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਵਧਰਮ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਸ਼ੱਤਰੀ ‘ਕੁਸ਼ਤ’ ਅਤੇ ‘ਤ੍ਯ' ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ ਹੈ, ਕਸ਼ਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੈੱਟ ਅਤੇ ਤਯ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣਾ। ਕਸ਼ਤਰੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸੱਟ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਉਦਾਹਰਣ ਇਕ ਮਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗਰਭ 'ਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤਕ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖੜ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ 'ਚ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ।
ਉਹ ਗੈਰ-ਸਿੱਖਿਅਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸੁਭਾਵਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸਵਧਰਮ ਦੀ ਝਲਕ ਹੈ।
ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਗੁਲਾਬ ਦਾ ਫੁੱਲ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੰਤਰਮੁਗਧ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਮਲ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪਾਲਣ ਲੱਗਾ ਪਰ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਮਲ ਬਣ ਜਾਏ। ਜਿਵੇਂ ਗੁਲਾਬ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਅਰਜੁਨ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਾਦ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ।ਗੁਲਾਬ ਆਪਣਾ ਰੰਗ, ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਗੁਲਾਬ ਹੀ ਰਹੇਗਾ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਸਵਧਰਮ ਹੈ।