ਮੀਂਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਵਿਭੂਤੀ (ਮਹਿਮਾ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਟੋਰੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖ ਕੇ ਅਸੀਸਾਂ (ਪਾਣੀ) ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਭੂਤੀ (ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ) ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ‘ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ, ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਮਾਫ਼ੀ, ਸੱਚਾਈ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ’ਤੇ ਕਾਬੂ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ, ਡਰ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ, ਅਹਿੰਸਾ, ਸਮਾਨਤਾ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਤਪੱਸਿਆ, ਦਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮੀ (10.4 ਅਤੇ 10.5) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਤਫਾਕਨ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਝਲਕਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਹੈ; ਸਾਡੀ ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਨਾਪਸੰਦ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਵਿਭੂਤੀ (ਮਹਿਮਾ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਕਤੀਆਂ (ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ) ਦੇ ਸੱਚ (ਤੱਤ) ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ (10.7)। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ‘ਤੱਤ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਂਦ ਦੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ‘ਜਾਣਨ’ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਵੰਡਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਲਿਆਉਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਸਮਝ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਸੰਤ, ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂ, ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ’’ (10.6)।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹਾਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ’’ (10.8)। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੂਲ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਸਮਝ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਾਂ ਜਾਂ ਅੱਜ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਮਝ ਕਿ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਸਾਡਾ ਮੂਲ ਹੈ।

https://epaper.jagbani.com/clip?2381446