ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਆਪਣੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਮੇਰੇ ਪਰਮ ਬਚਨ (ਪਰਮ ਵਚਨ) ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਣੋ (10.1)। ਨਾ ਤਾਂ ਦੂਤ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਾਂ’’ (10.2)।

ਅਪਣੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਬੀਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਜੂਦ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਅੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੀ ਜੋ ਸਾਡੀ ਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹੀ ਗੱਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਮੂਲ ਲਈ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਹੱਲ ਹੈ ਅੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸਦੀ ਝਲਕ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਜੋ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਅਣਜੰਮੇ, ਆਦਿ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਰਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ’’ (10.3)। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੋਂਦ ਦੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਲਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲ ਰਹੀ ਕਹਾਵਤ ਵਾਲੀ ਲੂਣ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਵਾਂਗ ਹੋਂਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਅਹੰਕਾਰ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਮ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਾਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ’ਮੈਂ’ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹੈ।

ਆਪਣੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ, ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਮਾਫ਼ੀ, ਸੱਚਾਈ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ’ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ, ਡਰ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ, ਅਹਿੰਸਾ, ਸਮਾਨਤਾ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਤਪੱਸਿਆ, ਦਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮੀ’’ (10.4 ਅਤੇ 10.5)। ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾਂ ਈਰਖਾ ਕੀਤੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਹਿੰਮਤ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ; ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ; ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਫ਼ੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ।

https://epaper.jagbani.com/clip?2377995