ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਯੋਧੇ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਿਮਿਤ-ਮਾਤਰ (ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਨ) ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

‘ਇੰਦਰੀਆਂ ਕੇਂਦਰਿਤ’ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ‘ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੇਂਦਰਿਤ’ ਨਿਮਿਤਮਾਤਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਠਿਨ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਸੂਚਕ ਕੀ ਹਨ।

ਨਿਮਿਤ-ਮਾਤ੍ਰਾ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੁਨਰ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਅਟੱਲ ਮੌਤ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਕੋਲ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੋਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਦੁਖਦਾਈ (ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ) ਸਥਿਤੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਨਿਮਿਤ-ਮਾਤਰ ਦੀ ਝਲਕ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਖੁਸ਼ੀ (ਸਫਲਤਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤ) ਸਥਿਤੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਹੈ (10.41) ਅਤੇ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਮਿਤਤਾ-ਮਾਤਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨਿਮਿਤਤਾ-ਮਾਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਸਾਨੂੰ ਪੱਖਪਾਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਦੇ ਬੋਝ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਨਾਂਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ‘ਕੀ ਸਾਡੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਪਾਵੇਗੀ?’, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਨਿਮਿਤ-ਮਾਤਰ ਵੱਲ ਪੱਕੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

ਇਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਕੀ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ ਚਾਹੇ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਉੱਤਮ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ (ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਬੰਧਨ) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰਮ (ਕਿਰਿਆ) ਜਾਂ ਚੋਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿਮਿਤਤਾ-ਮਾਤਰ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ।

https://epaper.jagbani.com/clip?2470067